Дипломатските односи помеѓу Турција и западните држави се на најниско ниво во поновата историја. 23-ти октомври Ердоган изјави – „Му наредив на министерот за надворешни работи веднаш да почне да ги објавува овие десет амбасадори „персона нон грата“. Ердоган го повика Западот да не се меша во внатрешните работи на Турција. На 25-ти октомври, американската амбасада и другите амбасади ја објавија својата посветеност на немешање на амбасадорите во внатрешните работи на Турција според Виенската конвенција. Ердоган и Турција се посебно осетливи кога се работи за мешањето во внатрешните работи на Турција. Но Турција е стратешки важна за САД и за НАТО, бидејќи Турција е главниот столб на јужното крило на НАТО. Плус САД во Турција имаат воени бази, на кои што имаат распоредено авионски атомски бомби.
Дипломатска војна
Ердоган нареди да се протераат од земјата амбасадорите на Германија, Данска, Канада, Холандија, Нов Зеланд, Норвешка, САД, Финска, Франција и Шведска, кои повикаа на ослободување на турскиот бизнисмен Осман Кавала“. Според The New York Times, Белата куќа стоеше зад апелот на голем број земји кои бараат ослободување на турскиот опозициски лидер, што предизвика дипломатски скандал и ја разлути Турција и Ердоган. Тоа е прв пат држава членка на НАТО, и држава која што беше еден од најважните сојузници на САД на Блискиот Исток и во Азија, да протера дури 10 амбасадори на влијателни западни држави, меѓу кои и на САД. Она што е интересно е дека Велика Британија не зеде учество во повикот за ослободување на Осман Кавала. Велика Британија и Турција имаат стратешки односи, и во моментот Велика Британија е најважниот западен сојузник на Турција. Овој потег на Ердоган и Турција предивзика дипломатски земјотрес, и е главна тема на светските медиуми. На таков потег во историјата не се одлучиле ниту најголемите непријатели на САД и на Западот, а ниту пак стратешки сојузници на САД и на Западот. Ниту Путин, ниту Кси Џинпинг не би се осмелиле или одлучиле на таков потег, независно од тоа колку се лоши односите САД и Запад со Русија, и САД и Запад со Кина.
Причината поради која што Турција и Ердоган се одлучија на таков чекор е што на 18-ти октомври Канада, Франција, Финска, Данска, Германија, Холандија, Нов Зеланд, Норвешка, Шведска и САД побараа „фер и брзо решение на случајот“ со Осман Кавала, турски издавач и покровител, кој е во затвор четири години без судење. После тоа Ердоган се закани дека ќе протера амбасадори од десет земји, по повикот Турција да го ослободи Кавала. Ердоган кој што важи за човек кој што стои на зборот, на крајот ја исполни заканата.
Осман Кавала е познат турски активист за човекови права, основач на културната фондација Anadolu Kültür AŞ, која, особено, поддржува проекти на етнички и верски малцинства, честопати со меѓународен фокус, вклучувајќи помирување меѓу турското и ерменското население и мирно решавање на курдското прашање. Во февруари 2020 година, турскиот суд ја ослободи Кавала од обвиненијата за вмешаност во обид за соборување на владата во протестите во паркот Гези во Истанбул во 2013 година, но обвинителството во Истанбул издаде нов налог за апсење истиот ден. Против Кавала беа покренати нови обвиненија, овој пат за учество во обидот за државен удар во Турција во јули 2016 година[1].
Неуспешниот воен пуч
Односите Турција САД, и Турција ЕУ постојано деградираат и уназадуваат почнувајќи од 2016 година, и неуспешниот воен удар во Турција. Според Ердоган, турската влада и поддржувачите на Ердоган, зад воениот пуч стои организацијата на Фетула Ѓулен (кој што се наоѓа во САД, и САД одбиваат да го испорачааат на Турција), која што е поддржана од САД и Западот. Јавна тајна е дека во 2016 година Путин го спаси Ердоган од воениот пуч на турската армија и од сигурна смрт. Турција е држава која што е позната по воените пучеви, и по клучната улога на армијата во државата. Во 2016 година, моќните руски разузнавачки системи на северот на Сирија пресретнале разни разговори помеѓу учесниците во воениот пуч. Руските тајни служби преку свои извори во Турција успеале да ги потврдат овие разговори и информации. Путин и рускиот воен и политички врв решиле да му помогнат на Ердоган. Путин во Турција го испратил еден од своите најблиски сојузници, кој што на таен состанок на Ердоган му ги пренел сите информации и планови за подготовките за воениот удар. Русија дури испратила во Турција преку Сирија воен хеликоптер со руски специјалци, кои што биле во турски воени униформи, и кои што биле подготвени во случај на успех на воениот пуч, да го транспортираат Ердоган во Сирија на безбедно. Со помош на Путин и на Русија, Ердоган тогаш доби на време, успеа да ги консолидира лојалните редови во армијата, како и преку турската тајна служба МИТ да го спречи воениот удар. Ердоган излезе голем победник од неуспешниот воен удар, и тој му послужи како причина за да ја засили својата власт, и да ги зголеми ингеренциите на претседателот.
Турција под водство на Ердоган и на неговата Партија за правда и развој се осмели да води самостојна надворешна политика, и да не се подчинува на американската надворешна и воена политика на Блискиот Исток. Турција е држава која што има Императорска историја и минато, и турскиот народ како и турските воени и политички елити имаат императорски начин на размислување. Во Турција сеуште владее мислењето дека Турција е најголемиот губитник од Првата Светска Војна, која што доведе до распад на моќната Османска империја. Англија и Франција го поделија источниот дел на Блискиот Исток (исто така наречен „Голема Сирија“ кој што беше дел од Османската империја) меѓу себе во договорот Сајкс-Пико. Модерна Турција смета дека тоа е историска неправда, со која што Турција е оштетена, и дека со вештачко скроените граници голем број на турски територии и граѓани останале надвор од границите на модерна Турција.
Поради тоа, САД и Западот се решија да ја казнат Турција, преку економски санкции, хибридна војна, како и отворена пропаганда против Ердоган и неговиот стил на владеење. Останува да видиме дали Ердоган, неговата Партија за правда и развој, како и Турција ќе го издржат притисокот, и ќе останат доследни во спроведувањето на самостојна надворешна политика во иднина.
Пишува: Дарко Тодоровски
Магистер по меѓународни односи и воен аналитичар
