Поранешниот Министер за финансии на Владата на Република Македонија Кирил Миноски, после подолг временски период денеска во јавноста излезе со свој став во врска со економските мерки за спречување на негативните ефекти од актуелната криза со пандемијата на Корона вирусот.
Кирил Миноски во своја колумна за пораталот Курир.мк зборува за предизвиците кои се наметнати со мерките кои се превземаат за заштита на здравјето и животот на граѓаните на Република Македонија а кои имаат длабока рефлексија врз економијата и стандардот на живеете.
Тој во центарот на своето обраќање до јавноста вели:
“Во насока на намалување на негативниот економски импакт, повеќето држави во краток временски рок превземаа низа мерки за справување со економските последици од кризата (Турција, Кина, Италија, САД, Албанија,Србија, Унгарија и други) имајќи го во предвид претходното искуството од справување со глобалната финансиска криза во 2008 година, кои воглавно можат да се класифицираат во три групи:
Мерки насочени кон заштита на граѓаните и нивниот стандард:
- Пакети за субвенционирање на здравствената заштита
- Трансфери за ранливите домаќинства
- Поддршка на вработувањето на краток рок преку субвенциорање на плати и придонеси со цел заштита на работните места
Мерки на поддршка на компаниите:
-Намалување или одлагање на плаќањето на даноците во секторите од економијата погодени од кризата
-Подобрување на ликвидността на компаниите и достапноста на кредити/финансии
-Намалување на обврските и давачките кои што ги плаќаат компаниите
-Во делот на мерките за поддршка на макроекономска стабилност најчесто беа преземни следните мерки:
- зголемување на ликвидноста на банките
- обезбедување на соодветен одговор на монетарната политика на новонастанатите услови на пазарот
- поддршка за капиталните инвестиции
Се наметнува прашањето кои се излезните решенија во македонски услови следејќи го примерот на останатите економии, преку нивно прилагодување на нашата реалност?
Клучно прашање е како да се обезбеди соодветно ниво на агерегатна побарувачка на пазарот (превземање на мерки со кои што ќе се ограничи побарувачката од типот на намалување на плати и воспоставување на систем на „ураниловка“ може да ја намали потрошувачката, серозно да го доведе во прашање животниот стандард на населението пред се на оние со пониски плати во јавната администрација како и да ја продлабочи кризата и да го зголеми нејзиното времетраење).
Во делот на заштита на стандардот на граѓаните и работните места клучни се мерките за обезбедување на работните места и платите на работниците во секторите кои се најпогодени од економските последици на пандемијата. Во овие секторите државата би можела да интервенира преку целосна или делумна исплата на просечни месечни плати за временски период од 3 до 6 месеци, врз основа на прецизно утврдени критериуми и со обврска за задржување на работниците во временски период од најмалку 6-9 месеци по истекот на рокот на користење на средствата. Исто така треба да се види дали и под кои услови би се овозможило учеството на фирмите кои што користеле друг вид на државна помош, како и на компании кои што се јавуваат во улога на економски оператори и сé корисници на средства од државни тендери.
Неопходно е да води сметка за пензионерите и ранливите групи. Во услови на криза треба да се поттикнат јавните работи на државно и локално ниво во кои што би вклучиле голем број корисници на социјална помош, во справување со последиците од кризата пред се во помагање на постари и немоќни лица, обезбедување на дезинфекција на просториите, организирање на транспорт и достава и сл.Во делот на поддршка за компаниите потребно е решавање на проблемот на пристап до финансии преку обезбедување на ефтини кредитни линии од EIB, CEB, IFC и други извори, кои би се пласирале преку Македонската Банка за Поддршка на Развојот, со цел поттикнување на инвестициската потрошувачка и решавање на проблемите со краткорочната ликвидност. При пласманот неопходно е да е се обезбеди соодветна контрола на начинот на пласирање на средствата со цел да се избегне судир на интереси, корупцијата и тенденциозно креирање на лоши пласамани. Еден од основните критериуми за користење на кредитните линии би бил заштита на постоечките работни места и ниво на плати на вработените, како и можноста за одржлив раст и зголемување на бројот на работни места на компанијата. Можно е да се размисли и за формирање на нови продукти од типот на гарантен фонд за финансирање на МСП по примерот на гарантниот фонд во други земји (Турција), јавно – приватен equity investment fund кои што би обезбедил средства за поттик на нови бизниси пред се во делот на производството и сл. Целта е да се даде соодветен финансиски стимул на сите оние кои што можат да развиваат долгорочно одржливи бизниси.
Компаниите кои што се сериозно погодени од кризата би добиле и низа поволности во поглед на плаќањето на даноците од типот на одлагање на даночните обврски на период од 6 месеци, укинување на парафискалани давачки, одлагање или намалување на трошоци за лиценци.
Целата колумна на Поранешниот Министер за финансии на Република МАкедонија Криил Миноски може да ја прочитате на Курир.мк.


