Другарот Сталин бил интересна личност, полна со изненадувања како за своите соработници, така и за противниците. Умеел, велат, со нив да ја игра играта „Мачор и глушец“. Природно, глувците биле луѓето околу него. Многумина (и тогаш, и сега) се обиделе да го имитираат. Сепак, другарот Сталин бил и останал единствен. Во оваа пригода пренесувам мал дел од познатата студија на Ерих Фром, посветена на човековата деструктивност. Тоа е двотомната книга „Анатомија на човековата деструкивност“ („The Anatomy of Human Destructiveness“, 1973) во која Фром пишува:
„Еден од познатите историски примери за ментален и физички садизам беше Сталин. Еден од облиците на Сталиновиот садизам била непревидливоста во неговото однесување. Постоеле луѓе за кои ќе наредил да бидат уапсени, но кои после мачењето и строгите пресуди биле ослободувани после неколку месеци, или неколку години, и потоа поставувани на високи функции… Сталиновото однесување изненадувачки јасно одразува еден елемент во неговиот карактер – желбата да им покаже на луѓето дека над нив поседува апсолутна моќ и власт. Само со еден свој збор можел да ги убие, мачи, повторно да ги спаси и да ги награди. Ја имал моќта на бог врз животот и смртта, да нанесува болка и да лекува.“
Час пушти некого од затвор, час затвори го; час стави го во немислост, час во милост; час кажи едно, час кажи друго… Сталин бил налик на непредвидливо и осветуљибиво божество. Дали своите жртви ги јадел живи или чекал прво да починат, па отпосле да ги проголта – сè уште не е утврдено. Но науката, кога-тогаш, и тоа ќе го утврди.
