Тајван и ситуацијата околу него е актуелна тема во светските медиуми во изминатиот период. Деновиве во светските медиуми како бомба одекна веста дека нуклеарна подморница на САД се судрила со непознат објект под вода во Јужното Кинеско море. Подморницата е оштетена и итно е испратена на ремонт на островот Гуам. И САД со своите сојузници и Кина со Русија спроведуваат големи поморски воени маневри во Јужното Кинеско море и во Индо – Пацификот. САД, заедно со Јапонија, Индија, Холандија и Велика Британија оддржаа огромни воени поморски маневри во Јужното Кинеско море кои беа насочени против Кина и се јасна порака за Пекинг. Во поморските маневри учествуваа 4 носачи на авиони со ударни групи, вкупно околу 30 различни бродови плус нуклеарни подморници. Кина одговори со сопствени воени поморски маневри во близина на Тајван, плус со заеднички поморски воени маневри со Русија во Јапонското море, во кои што учество зедоа 10 бродови од различна класа, по 5 од Кина и 5 од Русија. Она што е интересно е дека после завршувањето на маневрите, руските и кинеските воени бродови заедно се упати во Тихиот океан, и истите се следени од руски и кинески нуклеарни подморници.
Изградба на океанска флота
„Од 2000 година, во Кина се изградени повеќе подморници, разорувачи и фрегати отколку во Јапонија, Јужна Кореја и Индија заедно. Вкупната тонажа на нови воени бродови произведени од Кина само во последните четири години е значително повисока од вкупната тонажа на француската флота “, забележува Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS). Во моментов, во различни бродоградилишта во Кина, во различни фази на изградба, има околу 80 воени бродови и подморници за потребите на кинеската морнарица, првенствено бродови од прв и втор ранг, кои се потребни за создавање на океанска флота. Како резултат на тоа, Кина денес има повеќе бродови и подморници од САД, но заостанува зад САД по вкупната тонажа на морнарицата.
Почнувајќи од 2014 година, НР Кина на своите бродоградилишта произведе и распореди повеќе подморници, воени бродови, големи амфибиски десантни бродови и помошни бродови и средства во флотата отколку вкупниот број на бродови што моментално служат во морнариците на Велика Британија, Германија, Индија, Шпанија и Тајван заедно.
Во исто време, во тек е изградба на два носачи на авиони од новата генерација Тип 03, носачи на хеликоптери од класата Тип 075, големи десантни бродови од класата 072, заедно со придружна група (разорувачи од новата генерација Тип 055 и Тип 052Д), фрегати Тип 054А, корвети од класата Тип 056, технички бродови, повеќенаменски подморници Тип 093.) Тие треба да ги формираат кинеските ударни групи, чие што јадро ќе го сочинуваат новите носачи на авиони од класата Тип 03. Кина планира да изгради шест групи на носачи на авиони и десет поморски бази низ целиот свет до 2030 година. Од тие 6 носачи на авиони, Кина планира 3 постојано да бидат во светските мориња и океани, и преку нив Кина да ја проектира својата воена, економска и политичка сила ширум светот. До 2030 година се очекува Кина да започне со изградба на носач на авиони на нуклеарен погон. Преку изградбата на моќна океанска флота Кина сака во периодот до 2030 година по мирен или по воен пат да ја врати контролата над Тајван, и на тој начин да си овозможи слобода на дејствување во Тихиот океан. Истовремено со изградбата на океанска флота и на нови ракетни системи, Кина ја проширува својата А2/АД зона на околу 3 000 км и ја прави мобилна, како резултат на разорувачите од класата Тип 055 и Тип 052Д.
Во развојот на нивната поморска доктрина, кинеските воени стратези направија комбинација помеѓу советската и американската доктрина. Кина истовремено развива и гради и подморска флота (стратешки подморници, повеќенаменски нуклеарни подморници), и површинска флота според американскиот модел, ударни групи составени од носачи на авиони. Со својата растечка економска моќ, Кина може да си дозволи толку скапа комбинација помеѓу советската и американската поморска доктрина. Во текот на изминатите 10 години, Кина квалитативно ја зајакна својата флота во сите правци. Се очекува дека кинеската морнарица ќе го достигне својот врв во периодот 2032-2035 година, и ќе може да ја предизвика американската морнарица во Тихиот океан.
Кина воспостави поморска база во Џибути за контрола на Аденскиот Залив, Персискиот Залив и делови од Индискиот Океан. Исто така, кинеската морнарица го користи пристаништето Викторија на Сејшелите за полнење гориво на бродови и одмор на морнарите. Кина има воена база на островот Коко (Мјанмар) – центар за радарски надзор за електронско разузнавање и електронска војна за премин на бродови и навигациска станица за подморници. Во 2014 година, кинеската агенција Ксинхуа препорача формирање поморски бази во градовите Чонгџин (Северна Кореја), Порт Моресби (Папуа Нова Гвинеја), Сихануквил (Камбоџа), Ко Ланта (Тајланд), Ситве (Мјанмар), Малдиви, Сејшели , Гвадар (Пакистан), Дака (Бангладеш), Лагос (Нигерија), Хамбантота (Шри Ланка), Коломбо (Шри Ланка), Момбаса (Кенија), Луанда (Ангола), Заливот Волвис (Намибија), и Дар ес Салам (Танзанија).
Во пристаништето Гвадар во Пакистан, кинеската морнарица веќе распореди различни радари и уреди за електронско извидување и навигација. Во следните 5 години, Кина ќе отвори поморски бази во Гвадар (Пакистан), Сејшелите, Малдиви, пристаништето Читагонг (Бангладеш), пристаништето Хамбатота (Шри Ланка). Гледајќи на мапата во овој момент во светот, овие бази ќе и овозможат на морнарицата на ПЛА да го контролира Индискиот Океан со цел да ја проектира својата стратегија и моќ во овој регион и да ги заштити кинеските интереси во индо-пацифичкиот регион.
Кинеската флота денес располага со повеќе бродови и подморници од САД, но сеуште заостанува зад САД по вкупната тонажа на флотата. Покрај тоа, на кинеската флота и предстои период на постојани обуки и маневри, се со цел да го достигне нивото на опременост и обученост на американската флота. Огромен минус за Кина е тоа што Кина нема искуство во поморски воени операции и војни, за разлика од САД. Но САД е поморска држава, а Кина е континентнална.
Фото извор:
U.S., U.K. Aircraft Carriers Drill with Japanese Big Deck Warship in the Western Pacific
Naval power in the Pacific in numbers
Пишувa: Дарко Тодоровски
Магистер по меѓународни односи и воен аналитичар
