За Арачиново односно за неплаќачите на Данок на имот сето ова ништо не значи Даночната регулатива во Република Македонија со која е уреден данокот имот опфаќа само два закони и тоа Законот за даноците на имот (lex specialis) и Законот за локалната самоуправа (lex generalis). Ваквата поставеност на овој дел од даночниот систем во Република Македонија, овозможува законодавецот да ја регулира стапката на данокот на имот; утврдувањето на данокот; и неговата наплата. Имено, со Законот за даноците на имотот се уредува стапката на данокот на имот, методологијата за неговото утврдување и начинот на неговата наплата, додека со Законот за локалната самоуправа, наплатата на овој данок е оставен во надлежност на општинската администрација кадешто имотот е лоциран.
Република Македонија во моментот има многу ниска т.е. поволна стапка на данокот на имот, која се движи од 0,1% до 0,2%, зависно од од тоа како општината ќе ја определи. Основата за определување на висината на донокот претставува неговата пазарната вредност, која се утврдува според Методологија за процена на пазарната вредност на недвижен имот која ја применуваат општините.
Со предлог Законот за именување и дополнување на Законот за даноците на имот, на голема врата се протнува нов пристап за утврдување и наплата на данокот на имот. Овој пат, наместо досега воспоставената пракса, пазарната вредност на имотот да се утврдува според Методологијата за нејзино утврдување, ќе се утврдува по РЕВИДИРАНА пазарна вредност на имотот. Што значи тоа во суштина? Тоа значи дека на секои 4 години, општинските власти ќе имаат законска обврска да ја ревидираат пазарната вредност на имотот, под претпоставка дека со имотот се вршел некаков промет, продажба, подарок, наследство и слично. Важно е да се напомене дека така ревидираната пазарната вредност на имотот ќе значи зголемување на даночната основа, од едноставна причина што цените на сите добра и услуги растат согласно со стапката на инфлација и односите на понудата и побарувачката. На пример, во Скопје, данокот на имот драстично ќе се зголеми поради зголемената побарувачка за станови, куќи и слично. Како што побарувачката за станови расте, така ќе расте и нивната ревидирана пазарната вредност и покрај тоа што станот ниту е продаден, ниту е наследен, ниту пак подарен. Значи имаме вештачко зголемување на пазарната вредност на имотот, а со тоа и зголемување на даночната основа за утврдување и наплата на данокот на имот. Крајниот резултат е граѓаните да плаќаат повисок данок на имотот, без да има било каков промет со нив.Е сега, кога веќе се ревидира пазарната вредност на имотот, кога како основа ќе се земе “ревидираната” пазарната вредност на имотот, се поставува прашањето дали со ова се врши директен упад во темелната вредност на нашиот уставен поредок според која сопственоста е неприкоснована? Ова е од причина што кога веќе како основа за утврдување и наплата на данокот на имот ќе се земе неговата ревидирана пазарна вредност, тогаш сосема ирелевантно е дали ќе се плаќа данок на промет со недвижности, данок на наследство и подарок или данок на имот. Како што погоре беше објаснето, во моментот кога ќе се утврди пазарната вредност на имотот, тогаш во истиот тој момент, следува данок на имот, утврден по моменталната пазарна вредност, која ќе го оптерети и оној кој го наследил имотот, затоа што наследникот ќе плати данок на имот во висина која е определена според истиот пристап како и за имотот што е наследен од роднина во прв наследен ред, а при тоа е ослободен од плаќање данок… Уште повеќе што даночните стапки за данокот на промет со недвижности и данокот на наследство и подарок се во принцип исти или слични без разлика на тоа дали се работи за данок на наследство и подарок или данок на промет со недвижности.
Понатаму, отворено прашање е што ќе се случи и со правните лица кои имаат сопственост на надвижен имот. Измените и дополнувањата на Законот за даноците на имот, уредуваат дека како лице за потребите на овој закон се смета правно или физичко лице. На пример, една фабрика има две хали, една во Скопје, друга во Битола, во двете се обавува активна производна дејност, а седиштето на фирмата е сместено во станот кадешто живее сопственикот… И сега какви последици ќе настанат? Прво, сопстеникот ќе повисок плати повисок данок на имот по ревидирана пазарна вредност на станот каде што живее; и второ неговата фирма ќе плати повисок данок на имот определен според ревидираната пазарна вредност на халите каде што се обавува производството и тоа по повисоката стапка затоа што седиштето на неговата фирма е регистрирано во станот кадешто живее сопственикот. А последиците по социјалниот живот ќе бидат далекусежни, од причина што зголемувањето на данокот на имот поради зголемувањето на пазарната вредност на имотот, како неминовна последица ќе наметне пораст на цената на недвижностите, пораст на наемот на недвижностите, а со тоа и зголемување на трошоците за живот. На пример, студентите ќе плаќаат поголем наем на станот затоа што сопственикот на станот ќе има поголеми трошоци по истиот спрема државата, па истите ќе ги “компензира” со повисок наем.
Да резимираме, измените и дополнувањата на Законот за доноците на имот, ќе направат хаос во социјалниот и општествениот живот на граѓаните на Република Македонија, од причина што пазарната вредност се определува според трендовите на пазарот за недвижности, а не според однапред определена вредност согласно со степенот на развој на општината каде имотот е лоциран. Измените во даночната регулатива се потребни со цел да се скратат трошоците за живот на граѓаните, а не со цел да се зголемат. Дополнително, ништо од овие измени нема да значат за неплаќачите на данок.
Соопштение за јавност на Комисии на ВМРО-ДПМНЕ
