„Пред три години (на крајот на април 2019 година) RAND Corporation, еден од најважните тинк танк центри во светот, кој што тесно соработува со Пентагон и ЦИА, објави специјален извештај „Прекумерното оптоварување на Русија и нејзината дестабилизација: проценка на опциите за влијание преку трошоците“. Извештајот се заснова на концептот на долгорочна стратешка конкуренција (развиен во 1972 година со учество на RAND), кој им донесе успех на САД во Студената војна.
Суштината на концептот беше отфрлање на конкуренцијата со СССР во сите сфери и концентрација на индустрии каде што САД веќе имаат предност. Целта е да се доведе Москва во очигледно губиток на полето, принудувајќи ја да ги пренасочи ресурсите кон областите кои претставуваат најмала закана за Америка и бараат најголем трошок од Советскиот Сојуз. Како што покажа следниот извештај на корпорацијата РАНД, веќе 50 години американскиот пристап кон водење на конкурентна војна не се промени. Основата е домашна политичка дестабилизација со помош на економски, геополитички, идеолошки, воени и информациски алатки. САД се полагаат на овој концепт и во Новата Студена Војна против НР Кина, Русија и редица други држави.
Но јас своето внимание ќе го задржам на концепцијата на РАНД против Русија. Авторите на извештајот сметаат дека воената сфера е силна страна на Русија, а влијанието врз неа е помалку продуктивно. Методот на одземање покажува дека економијата, геополитиката, идеологијата и информациите се препознаени како главни области на притисок врз Русија. Понатаму за точките и мерките за имплементација кои не дозволуваат да се зборува за шпекулативноста на аналитичарите на РАНД.
Економија – Ограничување на развојот на Русија преку воведување на длабоки трговски и финансиски санкции, раст на производството на енергија надвор од Русија, принудувајќи ја ЕУ да се префрли на увоз на течен гас. (Сите мерки веќе се спроведуваат). Поттикнување на одливот на квалификувана работна сила и добро образована младина од Русија.
Геополитика – Проширување на американските врски со земјите од Кавказ, зголемена поддршка за сириските бунтовници, дестабилизација на Централна Азија и либерализација на Белорусија. Со слаби резултати во овие области, концентрацијата на напорите за обезбедување оружје за Украина. Испораките на оружје и советодавните услуги треба да ги надополнат трошоците на Русија, но да не предизвикуваат директен конфликт, што на Русија ќе и обезбеди очигледни предности. (Буквално тоа што денес се случува на Украина).
Идеологија и информации – Намалување на довербата на јавноста во изборниот систем, формирање на перцепција за корупцијата на државата, поттикнување на улични протести и активности за поткопување на имиџот на Русија во странство во форма на бојкот и суспензија од големите меѓународни спортски натпревари. (Додадена е и темата за културен бојкот, и сето тоа денес е реализирано).
Воена сфера – Зголемувањето на инвестициите во системи за противракетна одбрана е финансиски неоправдана стратегија. Одмаздничките мерки на Русија се многу поевтини отколку за САД. Конфликтот во Црното Море е полн со политички и логистички загуби неспоредливи со загубите на Русија. Зголемувањето на копнените сили на НАТО во Европа ќе има ограничено влијание врз Русија. Најпожелно е повлекување од договорите за контрола на нуклеарното оружје, дополнително распоредување на тактичко нуклеарно оружје и прераспоредување на авијацијата до границите на Русија.
Едноставното набројување на методите на борба против Русија покажува дека притисокот врз Русија нема ситуациски (рефлекс) по природа. Постои системска (долгорочно пресметана) антируска кампања – војна од целосен обем на економски, идеолошки и информациски фронт.
Процесот е распространет низ различни агли на човековото постоење. Проблемот на разбирање на она што се случува е дека светот се соочува со квалитативно поинаква, историски неспоредлива фаза на развој. Конфликтот се развива меѓу учесниците во глобалниот производствен синџир, а ние го доживуваме во вообичаената „национална“ метрика, како конфронтација меѓу економски самодоволни системи.
Сегментите на „единствениот светски организам“ се во сериозен конфликт, и се распаѓаат пред нашите очи, како резултат на Новата Студена Војна помеѓу Истокот и Западот. Има тестирање на националните сегменти на општиот механизам за опстанок. Се чинеше дека финансискиот пазар во изминатите 30 години успеа, ако не да ги уништи, тогаш сериозно да ги замагли државните граници, во кои производствените циклуси претходно беа затворени. Кризата од 2008 година покажа дека тоа не е можно. Единството на светската економија се разви во финансискиот сектор, а општиот договорен режим не се појави. Националните економии соработуваа преку долг и кредит, размена на побарувања (акции). Инвестицискиот механизам беше внесен во наднационалниот простор, додека производството и суровините го задржаа националниот режим на управување. Кризата покажа дека наводно заедничкиот механизам за инвестирање има изразен национален карактер, политички е регулиран, а еднаквиот пристап до кредитните ресурси не е ништо повеќе од мит. Конфликтот ја надмина тесната економска интерпретација на глобализацијата, која влијае на вредносните основи на општеството и бара промена на националните правни режими. А пандемијата на КОВИД-19 уште повеќе ги исфрли на виделина сите овие разлики, и го продлабочи конфликтот помеѓу Истокот и Западот. На крајот тоа ќе доведе до формирање на повеќе регионални системи.
Се покажа дека е невозможно да се изгради заедничка светска неолиберална економија врз принципите на заедничка корист, а притоа да се задржат политичките разлики во областа на безбедноста, социјалната политика и односите со трети земји.
Пишува: Дарко Тодоровски
Магистер по меѓународни односи и воен аналитичар
