Целото внимание на светската јавност во последниот период е насочена кон преговорите за „Стратешката безбедност во Европа“ помеѓу САД и Русија кои што се водат во Женева и Брисел, од чиј што исход зависи иднината на Европа и на Светот. Украинската криза денес може да се спореди со Карибската криза во 1962 година, кога светот беше на работ на нуклеарна војна. Се работи за шаховска игра и игра на нерви, и останува да видиме која страна прва ќе се повлече, или и двете страни се готови да одат до крај, и да го доведат светот на работ на нуклеарна криза, а во Европа да избувне голем воен конфликт. Додека дипломатите преговараат во Женева и Брисел, барабаните на војната се посилно и посилно се слушаат околу Украина. На небото ширум Европа постојано летаат и патролираат разузнавачки авиони и дронови и од двете страни, плус воените сателити за разузнавање се целосно насочени кон Украина. На земја се врши постојан маневар и групирање на воените единици, се со цел збунување на непријателот.
Москва изјавува дека започна „последното одбројување“, и дека чекаат писмен одговор на своите барања во најкус можен рок, по што сите карти се во игра. САД изјавуваат дека најголемиот дел од барањата на Русија е невозможно да бидат исполнети, и дека 30 јануари ќе и ги предадат писмените одговори на Русија, и бараат истите да не бидат објавени во јавноста. САД исто изјавуваат дека постојат две опции, дипломатија или војна, и дека од Москва зависи која опција ќе биде во игра. Плус Бајден и САД се закануваат со најмоќните економски санкции кои што светот ги видел против Русија доколку руската армија ја премина границата на Украина, но истовремено изјавуваат дека ниту САД, а ниту НАТО нема да војува за Украина.
„ Мислам дека ќе почне да дејствува“, рече тој, мислејќи на Путин. „Тој мора да направи нешто. Русија ќе одговара ако изврши инвазија – и тоа зависи од тоа што Русија ќе направи. Една работа е ако се работи за ограничена инвазија и треба да одлучиме што да правиме, а што не“, рече Бајден. „Но, ако навистина Русија го направи тоа за што е способна … За Русија би било катастрофа да ја нападне Украина“ – Бајден
После крајот на Студената Војна САД и НАТО не ги земаа сериозно предвид загриженоста на Русија во врска со проширувањето на НАТО на Исток, како и барањата на Русија за почитување на нејзината стратешка безбедност, и немешање во нејзината сфера на интереси. САД беа на мислење дека Русија како поразена држава во Студената Војна не е повеќе светска сила, дека е регионална држава, со слаба економија, дека со тек на време Русија ќе биде се послаба и послаба, и дека Русија нема право да има свои стратешки интереси и сфера на влијание (буфер зона). Така беше се до Грузија 2008 година, и посебно до Крим 2014 година, кога Русија почна да игра на воената карта. Западот не ја разбра пораката на Владимир Путин за време на „Минхенската конференција за безбедност“ од 2007 година, како и изјавите на Путин од форумот Валдај 2014 година и форумот Валдај од 2021 година во однос на Украина и стратешката безбедност во Европа. Рускиот претседател во 2009 година Дмитриј Медведев повика на потпишување на „Договор за европската безбедност“, и тогаш на грчкиот остров Крф се одржаа стратешки преговори и самит помеѓу Русија и НАТО за безбедноста во Европа. Но самитот не доведе до потпишување на стратешки договор за безбедноста во Европа.
Како резултат на тоа рускиот претседател Путин не е задоволен од традиционалната дипломатија околу Украина која што не дава резултати од 2015 година, поради тоа, премина кон воената карта во март 2021 година, кога Русија околу границата на Украина размести огромно количество на воени единици.
„Русија не може едноставно да чека додека на територијата на Украина се негуваат и се шират антируски чувства и се инсталира модерно стратешко оружје, затоа ние директно го поставуваме прашањето за непроширување на НАТО на исток“ – Путин.
Како и многупати во историјата, Русија успешно ја користи воената дипломатија и проекција на воената сила за постигнување на своите политички цели во Европа без објавување на војна. Како резултат на руската воена дипломатија, САД пристапија кон преговори на највисоко ниво со Русија. Иронијата е дека независно од тоа што изјавува Бајден, САД започнаа да ги исполнуваат руските барања. САД и Бајден изјавуваат дека Украина и Грузија нема во блиска иднина да влезат во НАТО. Покрај тоа, САД е готова да се врати кон „Договорот за ликвидација на ракетите од мал и среден дострел (500 км)“, и САД даваат гаранции дека нема да разместат стратешки ракетни системи на Украина. Се интензивираше и дипломатската активност на ниво Берлин-Париз Москва, како и Вашингтон Киев. На 25-ти јануари во Париз е закажан нов состанок на Нормандската четворка за исполнување на Минскиот договор од 2015 година, кој што е важен за Русија, и според Путин, Бајден може да ја принуди Украина да го спроведе договорот. Путин е на мислење дека Бајден е идеалниот кандидат за склучување на стратешки договор за безбедноста во Европа, бидејќи Бајден ќе биде претседател само еден мандат, и дека тој договор би бил круна на скоро четириесет годишната политичка кариера на Бајден. Плус САД во својата „Стратегија за национална безбедност на САД“ од 2017 година, како и привременета „Стратегија за национална безбедност на САД“ од 2021 година, САД за главен ривал во светот ја сметаат Кина. За разлика од Русија, за која што Украина е од огромна геостратешка вредност, Украина за САД нема голема геостратешка вредност, но има на политички план за Бајден и за демократите, бидејќи во ноември 2022 година во САД се изборите за Претставничкиот дом на САД, како и изборите за Сенатот, на кои што повеќе од веројатно е дека ќе победат републиканците. После фијаското во Афганистан, внатрешните проблеми на економски план, пораз на политиката на САД во Украина ќе значи дека демократите ќе ги загубат и претседателските избори во 2024 година.
Руските барања кон САД за „Стратешката Безбедност во Европа“ ги означуваат руските цели во Европа и Светот, односно да се промени сегашната ситуација и да се доведе истата на ново ниво, кое што е прифатливо за Русија. Изградба на европската безбедност врз два постулати, НАТО и Русија, или конфронтација помеѓу Западот и Русија, и стратешки одбранбен сојуз помеѓу Русија и Кина, кој што ќе го промени балансот на силите во светот. Русија е спремна да се откаже од сојузот со Кина доколку САД изврши поделба на сферата на влијание во Европа со Русија. Во случај на НЕ од страна на САД, Путин и Русија ќе бидат приморани да реагираат. Русија ќе склучи стратешки воен сојуз со Кина, и Русија ќе мора да реагира во Украина. Русија не исклучува разместување на нуклеарно оружје и стратешки ракетни системи, во Белорусија, Калининград, Крим, на Куба и Венецуела. Во случај на повлекување на Путин и на Русија пред заканите од САД и НАТО, Русија ќе го загуби меѓународниот углед, ќе се претвори во регионална држава, а во Русија ќе се урне сликата за Путин. Но дали САД се спремни на стратешки договор со Русија? Или следи ескалација и жешка фаза на Украинската криза? Одговорот ќе го добиеме во наредните денови.
Пишува: Дарко Тодоровски
Магистер по меѓународни односи и воен аналитичар
